Rozwiązania ekologiczne i regeneratywne

Jednym z najważniejszych założeń projektu było wykorzystanie zdrowych, naturalnych i jak najmniej przetworzonych materiałów. Drewno, wełna drzewna i słoma powstają z odnawialnych surowców roślinnych. Zawarty w nich węgiel, pobrany przez rośliny z atmosferycznego CO₂, pozostaje związany przez cały okres użytkowania materiałów. Ich zastosowanie sprzyja ograniczeniu śladu węglowego związanego z powstaniem budynku. Z kolei glina jest naturalnym materiałem mineralnym, który może zostać ponownie wykorzystany. Po rozbiórce większość zastosowanych materiałów można odzyskać lub stosunkowo łatwo zagospodarować, bez tworzenia trudnych, wieloskładnikowych odpadów.

Jeżeli grunt na działce ma odpowiedni skład, część ziemi potrzebnej do wykonania ścian można pozyskać bezpośrednio z wykopów fundamentowych. Pozwala to wykorzystać lokalny surowiec i ograniczyć energochłonny transport materiałów. Sam proces budowy również wytwarza niewiele odpadów: nadmiar mieszanki ziemnej może wrócić do szalunku, a czyste ścinki drewna i słomy można ponownie wykorzystać lub kompostować.

Ekologiczne znaczenie ma również racjonalna skala budynku. Zwarta bryła ogranicza powierzchnię przegród zewnętrznych, a prosty układ konstrukcyjny zmniejsza ilość potrzebnych materiałów. Mniejsza powierzchnia przegród oznacza też niższe straty ciepła i mniejsze zapotrzebowanie na ogrzewanie.

Niewielka powierzchnia zabudowy pozwala zachować dużą część działki jako teren biologicznie czynny. Przepuszczalne nawierzchnie umożliwiają wodzie opadowej wsiąkanie w ziemię, zamiast jej szybkiego odpływu z terenu. Rodzime nasadzenia wspierają natomiast lokalną bioróżnorodność. Budynek nie dominuje nad działką, lecz pozostawia przestrzeń dla żywej gleby i naturalnych procesów przyrodniczych.

Idea projektu domu i układ funkcjonalny

Budynek został zorientowany tak, by wykorzystywać pasywne zyski słoneczne. Południowe przeszklenia naturalnie doświetlają i dogrzewają wnętrza zimą, gdy słońce wędruje niżej nad horyzontem. Latem ochronę przed przegrzewaniem zapewnia zadaszenie werandy, które ogranicza ilość promieni słonecznych docierających bezpośrednio do wnętrza. Jednocześnie tworzy płynne przejście między salonem a ogrodem, a w ciepłych miesiącach staje się dodatkowym pokojem na świeżym powietrzu.

Na parterze zaprojektowałyśmy otwartą strefę dzienną, integrującą salon, jadalnię i kuchnię. Jej sercem jest masywny, gliniany piec akumulacyjny na biomasę, wokół którego skupia się życie rodzinne. Układ parteru uzupełniają wiatrołap, łazienka oraz niewielkie pomieszczenie gospodarcze.

Na poddaszu mieści się strefa prywatna: trzy sypialnie, rodzinna łazienka oraz korytarz. Aby optymalnie wykorzystać przestrzeń pod skosami, od strony południowej zaprojektowano dużą, asymetryczną lukarnę, która powiększa i pięknie doświetla dwa pokoje.

Przemyślany, ergonomiczny układ pozwolił stworzyć niezwykle wygodny dom dla całej rodziny na zaledwie 85 m² powierzchni użytkowej.

Technologia i zastosowane materiały naturalne

Ziemia ubijana to w 100% naturalna, mineralna mieszanka żwiru, piasku i gliny. Układa się ją cienkimi warstwami w szalunkach, a następnie precyzyjnie zagęszcza ubijakami ręcznymi lub pneumatycznymi. Po rozszalowaniu powstaje niezwykle solidna, monolityczna konstrukcja o charakterystycznym, poziomym rysunku.

Ściany parteru naszego budynku tworzą dwie masywne warstwy ziemi ubijanej – wewnętrzna i zewnętrzna – rozdzielone izolacją z wełny drzewnej. Taki układ pozwala spełnić współczesne wymagania energooszczędności, a jednocześnie zachować najważniejsze właściwości ziemi: wysoką akumulacyjność cieplną oraz zdolność do naturalnego stabilizowania wilgotności we wnętrzach. Glina jest materiałem higroskopijnym – pochłania nadmiar pary wodnej, gdy wilgotność powietrza wzrasta, i oddaje ją, kiedy powietrze staje się bardziej suche. Otwarta dyfuzyjnie konstrukcja pozwala parze wodnej przenikać przez kolejne warstwy i umożliwia przegrodzie wysychanie. Pomaga to ograniczać gwałtowne wahania wilgotności oraz powstawanie warunków sprzyjających rozwojowi pleśni. W efekcie ściany wspierają zdrowy, stabilny mikroklimat wnętrz i utrzymanie wilgotności korzystnej dla zdrowia i komfortu mieszkańców. Ściany poddasza zaprojektowałyśmy z kolei w lekkiej konstrukcji drewnianej, izolowanej wełną drzewną lub słomą. Aby zapewnić ziemnym murom długowieczność, zastosowano sprawdzony system ochrony przed wodą: izolację przeciwwilgociową oddzielającą ściany od fundamentów, wysoki cokół, wspomniane wcześniej szerokie okapy dachu oraz starannie zaprojektowane parapety i obróbki blacharskie.

Inną, rzadziej omawianą właściwością masywnych przegród z niewypalonej ziemi jest ich zdolność do tłumienia fal elektromagnetycznych wysokiej częstotliwości. Na poziomie samej przegrody może to wyraźnie ograniczać przenikanie do wnętrza części elektrosmogu pochodzącego ze źródeł zewnętrznych. Badania profesora Gernota Minkego – założyciela Instytutu Budownictwa Eksperymentalnego na Uniwersytecie w Kassel i jednego ze światowych pionierów architektury ekologicznej – wykazały, że ściany z niewypalonej ziemi mogą skutecznie tłumić takie promieniowanie. W pomiarze przy częstotliwości około 2 GHz ściana z bloczków ziemnych o grubości 24 cm osiągnęła tłumienie elektromagnetyczne na poziomie 22 dB. Odpowiada to ograniczeniu mocy przenikającego promieniowania o około 99,4%. Jest to obszar częstotliwości wykorzystywany między innymi w łączności bezprzewodowej i komórkowej, w tym w niektórych pasmach 5G. Co istotne, w tym samym badaniu niewypalona ziemia wypadła wyraźnie lepiej niż trzy powszechnie stosowane materiały konwencjonalne. Przy częstotliwości około 2 GHz ściana z pustaków ceramicznych o grubości 24 cm osiągnęła tłumienie na poziomie 17 dB, ściana z gazobetonu o grubości 17,5 cm – około 10 dB, natomiast ściana silikatowa o grubości 24 cm – zaledwie 7 dB. Spośród tych materiałów najsłabiej wypadły więc silikaty, następnie gazobeton, a najlepiej ceramika, która jednak również nie dorównała niewypalonej ziemi. Pełne wyniki pomiarów można znaleźć na stronach 4–5 publikacji naukowej podsumowującej 30 lat badań profesora Minkego: „Building with Earth – 30 Years of Research and Development at the University of Kassel”, a także w jego najważniejszym podręczniku „Building with Earth: Design and Technology of a Sustainable Architecture”.

Wysoka akumulacyjność cieplna, zdolność stabilizowania wilgotności oraz potencjał ochrony przed elektrosmogiem składają się na wyjątkowy zestaw właściwości tego materiału. Ziemia ubijana jest niezwykle ciekawą i wszechstronną technologią, która pozwala tworzyć współczesne, energooszczędne, naturalne i zdrowe domy.

Obieg zasobów i instalacje

Głównym źródłem ogrzewania budynku jest zautomatyzowany kocioł na biomasę, zasilany lokalnym, odnawialnym paliwem. System ten uzupełnia wspomniany wcześniej masywny, gliniany piec akumulacyjny w salonie. Dzięki dużej pojemności cieplnej ziemnych ścian oraz izolacji z wełny drzewnej budynek długo utrzymuje ciepło i powoli się wychładza, co znacząco ogranicza zapotrzebowanie na opał.

Ekologiczne podejście zastosowano również w gospodarce wodnej. Deszczówka z dachu trafia do zbiornika retencyjnego, skąd może być wykorzystywana do podlewania ogrodu i prac zewnętrznych. Wewnątrz domu zużycie wody ograniczają perlatory zamontowane w kranach. Co równie ważne, zwarty układ funkcjonalny pozwolił maksymalnie skrócić przewody instalacyjne. Dzięki temu ograniczono ilość wody i energii marnowanych podczas oczekiwania, aż ciepła woda dotrze do punktów poboru.

Ten projekt pokazuje, że zdrowy dom dla rodziny nie musi być ani skomplikowany, ani przesadnie duży. Budowanie z ziemi ubijanej daje piękny efekt, ale jest wymagające. Duży ciężar ścian oznacza konieczność zaprojektowania masywnych fundamentów, a samo ich wznoszenie wymaga czasu i staranności. Z tego względu taka realizacja może być droższa i trudniejsza niż budowa w lżejszej technologii naturalnej. W zamian oferuje jednak wyjątkową jakość przebywania we wnętrzu: zdrowy mikroklimat, stabilną temperaturę i optymalną dla ludzi wilgotność.

W przypadku tego domu kluczem do zbalansowania tych wyzwań okazały się architektura i niewielka skala. Zwarta bryła oraz racjonalny układ pozwoliły ograniczyć zużycie materiałów i zoptymalizować koszty budowy. Dzięki temu glinobitka może być współczesnym, funkcjonalnym rozwiązaniem, wykorzystującym w dużej mierze lokalne surowce.

Ten dom łączy jedną z najstarszych technologii budowlanych ze współczesnymi wymaganiami energooszczędności. Widoczny rysunek ziemnych ścian i ciepło drewna nadają wnętrzu niepowtarzalny charakter. Prosta forma i obcowanie z naturalnym materiałem tworzą niezwykłe, trwałe, a przede wszystkim zdrowe miejsce do życia dla całej rodziny.

Słowa kluczowe, tagi: dom z ziemi ubijanej, glinobitka, ubijana glina, ściany z gliny, budownictwo gliniane, technologia pisé, pisé, rammed earth, earth construction, budownictwo z niewypalonej ziemi, naturalny dom jednorodzinny, zdrowy dom, dom dla alergika, dom bez VOC, zdrowe materiały budowlane, dom bez pozwolenia 70 m², dom 70 m², naturalna klimatyzacja domu, wysoka bezwładność cieplna, naturalna regulacja wilgotności, dom wolny od elektrosmogu, ochrona domu przed elektrosmogiem, jak chronić się przed promieniowaniem, sposoby na elektrosmog, blokowanie fal elektromagnetycznych, dom dla osób elektrowrażliwych, nadwrażliwość elektromagnetyczna EHS, naturalna klatka Faradaya, klatka Faradaya, materiały ekranujące PEM, naturalne ekranowanie PEM, dom bez promieniowania, ochrona przed 5G w domu, architektura bezpieczna elektromagnetycznie, glina a promieniowanie elektromagnetyczne, izolacja z wełny drzewnej, piec na biomasę, retencja deszczówki, projektowanie regeneratywne, architekt domu naturalnego, eKodama, Magdalena Górska